Şema nedir?
Şema, çocuğun bir nesne için geliştirdiği kişisel çizim formülüdür. Bir kez kurulduktan sonra çocuk her seferinde onu kullanır; çünkü işe yarıyor, tanınıyor ve çocuğa yeterlilik hissi veriyor. Lowenfeld modelinde şematik dönem tam olarak bununla tanımlanır.
| Görünen | Beklenen mi? | Not |
|---|---|---|
| Aynı ev şeması haftalarca | Evet | Şematik dönemin tanımı |
| Aynı insan figürü, her seferinde aynı | Evet | Ustalaşma yolu |
| Şemaya küçük eklemeler (kapı kolu, gözlük) | Evet, iyi işaret | Şemanın gelişmesi |
| Tek bir korkutucu tema, haftalarca | Değerlendirilir | Uyku ve davranışla birlikte bakılır |
| Yeni hiçbir şey denememe, 6 ay+ | Değerlendirilir | Diğer alanlardaki esneklikle birlikte |
Şemayı zorlamayın
"Başka bir şey çizsene" demek genellikle ters teper. Şema çocuğun güvenli alanıdır; oradan çıkması için ona yeni bir malzeme (farklı kâğıt, pastel, boya) veya yeni bir yaşantı (hayvanat bahçesi, bir yolculuk) vermek, talimat vermekten çok daha etkilidir.
Sık sorulanlar
Çocuğum aylardır aynı evi çiziyor, sıkılmıyor mu?
Sıkılmıyor, ustalaşıyor. Şematik dönemde tekrar bir güven kaynağıdır: çocuk çizmeyi bildiği şeyi çizerek yeterlilik hissi kazanır. Şemaya küçük eklemeler yapmaya başlaması gelişimin devam ettiğinin işaretidir.
Farklı şeyler çizmesi için ne yapabilirim?
Talimat yerine malzeme ve yaşantı verin. Farklı boyutta kâğıt, pastel veya suluboya; ya da yeni bir deneyim — çizimde yeni konuyu bunlar getirir. "Başka bir şey çiz" demek genelde işe yaramaz.
Tekrar eden tema ne zaman endişe vericidir?
Tema korkutucu ya da rahatsız ediciyse, haftalarca siz sormadan geri geliyorsa ve buna uyku, iştah, okul veya davranış değişiklikleri eşlik ediyorsa. Bu üçü bir aradaysa bir uzmana danışmak doğru adımdır.